Tarih araştırmacısı ve yazar Ümit Doğan, X platformunda yaptığı paylaşımla “Atatürk döneminde bayramlar kutlanmıyordu” iddiasına yanıt verdi. İşte detaylar...
Sosyal medyada sıkça dile getirilen “Atatürk döneminde dini bayramlar kutlanmıyordu” iddiasına, Tarih Araştırmacısı ve Yazar Ümit Doğan X platformunda yaptığı paylaşımla yanıt verdi.
Doğan, 8 farklı paylaşımında hem dönemin resmi belgelerine hem de gazete arşivlerine dayanarak, dini bayramların Cumhuriyet’in ilk yıllarında da kutlandığını örneklerle anlattı.
Cephede Bayram Tebriği (1920)
Doğan’ın aktardığına göre, 1920 yılı Kurban Bayramı’nda Mustafa Kemal Atatürk Eskişehir’e gelerek cephedeki askerlerle bayramlaştı.
Atatürk’ün askerlere gönderdiği mesajda şu ifadeler yer aldı:
"Eskişehir‘e geldim. Bayramınız mübarek olsun. Vatanımızın tahlisi için giriştiğimiz mukaddes mücahedede inayeti hakla kariben ihrazı muvaffakiyet eder ve hakiki bayramlar yaparız."
Bu sözlerin, işgal altındaki bir ülkede gerçek bayram sevincinin ancak bağımsızlıkla mümkün olacağına vurgu yaptığı belirtiliyor.
"ATATÜRK DÖNEMİNDE DİNİBAYRAMLAR BİLE BAYRAM GİBİ KUTLANMAZDI" YALANINA CEVAPLAR. 1⃣- 1920 Kurban bayramında cephedeki askerle bayramlaşmak için Eskişehir'e gelmişti. Mustafa Kemal Paşa. Cephedeki tüm askerlere buradan bir bayram tebriği gönderdi: "Eskişehir‘e geldim.… pic.twitter.com/xW3k7cbnjr
— Ümit Doğan (@tsumut71) March 20, 20261921: Bayram ve Dua Vurgusu
1921 yılında Şeyh Sunusi’nin Ramazan Bayramı tebriğine yanıt veren Atatürk, İslam dünyasının kurtuluşu için dua talep etti:
"(...) halâsı islâm gayesine müteveccih olan mücahedei haziranın muvaffakiyeti için dualarınızı niyaz eylerim efendim.
2⃣- 1921 yılının Ramazan Bayramı'nı kutlayan Şeyh Sunusi'ye gönderdiği cevapta İslam'ın kurtarılması için giriştiği mücadelede dua istiyordu: "(...) halâsı islâm gayesine müteveccih olan mücahedei haziranın muvaffakiyeti için dualarınızı niyaz eylerim efendim. pic.twitter.com/ABpZCzJ9Mz
— Ümit Doğan (@tsumut71) March 20, 20261923: Lozan Zaferi ile Bayram
1923 Kurban Bayramı’nın, Lozan Antlaşması ile aynı tarihe denk geldiğini hatırlatan Doğan, Atatürk’ün bayram mesajlarında bu zafere vurgu yaptığını belirtti.
"İdrak ettiğimiz bayram, Lozanda sulhun imza edildiği güne tesadüf ediyor. Memleketin felâkette bunaldığı bir zamanda milleti halâs ve istiklâle eriştirmek için giriştiğimiz mücadele silâhlarımızın ve siyasetimizin kazandığı muvaffakiyetlerle ilk büyük merhalesine vasıl olmuştur."
3⃣- 1923'ün Kurban Bayramı, Lozan Antlaşması'nın imzalandığı tarihe, 24 Temmuz'a denk geliyordu. Artık vatan kurtulmuştu. Kurtuluşun sevinci, Atatürk'ün 1923 Kurban Bayramı mesajlarına yansımış, gerek orduya, gerek Müdafaa-i Hukuk Cemiyetlerine gönderdiği bayram tebriklerinde… pic.twitter.com/yAM0vaVoHF
— Ümit Doğan (@tsumut71) March 20, 20261925: Bayram Tebriği ve İsyanın Bastırılması
1925 yılında Atatürk’ün Ramazan Bayramı mesajında hem bayramı kutladığı hem de Şeyh Sait İsyanı’nın bastırılmasına değindiği ifade edildi.
4⃣- 1925'te vatandaşlara gönderdiği bayram tebrikinde Ramazan Bayramı'nın yanı sıra Şeyh Sait isyanının bastırılmasını kutluyordu Büyük Gazi: "Ramazan Bayramını aziz vatandaşlarıma hararet ve muhabbetle tebrik ederim. Bu günlerde Cumhuriyet şanlı ordusunun kahramanlığı ve bütün… pic.twitter.com/jagm4UBwHd
— Ümit Doğan (@tsumut71) March 20, 20261930: Bayram Hazırlıkları ve Gazeteler
Dönemin gazetelerinde bayram öncesi:
şeker satışları bayramlık kıyafet dağıtımları eğlence alanlarıgibi hazırlıkların yer aldığı aktarıldı.
5⃣- 1929 yılı ramazan ayının geldiğini baş sayfada duyuran Cumhuriyet gazetesinin haberine göre gece şehirde gezen davulcular mübarek ayın geldiğini ilan etmişlerdi. Müftülük camilere Ramazan için vaiz tayin etmişti. Ramazan’ın ilk gününde iftar vakti 17.40, imsak ise 05.19’da.… pic.twitter.com/3CHJFpSmhW
— Ümit Doğan (@tsumut71) March 20, 20261929: Ramazan Coşkusu
Gazete arşivlerine göre Ramazan ayı:
davulcularla ilan edildi camilerde vaizler görevlendirildi iftar ve imsak saatleri duyurulduBayram öncesinde ise çarşı ve pazarlarda yoğunluk oluştu.
6⃣- Akşam gazetesi, 1930 yılı Ramazan Bayramı öncesinde seyyar şekercilerin çoğaldığını ve fakir halkın seyyar şekercilere ilgi gösterdiğini yazmış ve badem ezmesi satışlarında hile yapanların cezalandırılacağını duyurmuştu. Vakit gazetesi, yaklaşan bayram öncesi fakir… pic.twitter.com/9A4hsVQV5H
— Ümit Doğan (@tsumut71) March 20, 20261931–1934: Gelenekler Devam Etti
Bu yıllarda:
Ramazan top atışlarıyla duyuruldu camiler dolup taştı Kadir Gecesi büyük katılımla kutlandı Ayasofya ve büyük camilerde programlar düzenlendiAyrıca bayram öncesi alışveriş, kurban pazarları ve şehir hareketliliği günümüzle benzer şekilde yaşandı.
7⃣- 1931 yılında Ramazan ayının gelişi ikindi vakti yapılan top atışlarıyla duyurulmuştu. Ramazan gecelerine mahsus olmak üzere İstanbul’da boğaz iskelelerinden köprüye ek vapur seferleri düzenlenmişti. Her akşam köprüden saat başı hareket edecek bir vapur sırasıyla İstinye,… pic.twitter.com/rvGWjT1C6h
— Ümit Doğan (@tsumut71) March 20, 20261935–1936: Bayram Coşkusu Sürüyor
Dönemin basınına göre:
Ramazan top atışlarıyla ilan edildi fakir çocuklara bayramlık dağıtıldı bayram nedeniyle ulaşım ve ticarette yoğunluk yaşandı halk bayramı geziler ve ziyaretlerle geçirdi8⃣- 1935 yılında Ramazan ayının gelişini Cumhuriyet gazetesi şu sözlerle duyurmuştur: “Bugün Ramazan’ın birinci günüdür. Dün gerek camilerde ve gerekse Müftülükte hazırlıklar yapılmış ve toplar atılmak suretiyle Ramazan’ın geldiği halka haber verilmiştir." Ramazan Bayramı… pic.twitter.com/eR4BhzKbIw
— Ümit Doğan (@tsumut71) March 20, 2026“Bayramlar Yasaklandı” İddiası Gerçeklerle Örtüşmüyor
Ümit Doğan’ın paylaşımlarına göre, Cumhuriyet’in ilk yıllarında:
Ramazan ayı coşkuyla karşılandı
dini bayramlar kutlandı
gelenekler büyük ölçüde sürdürüldü
Dönemin gazete arşivleri ve resmi belgeler de bu durumu destekliyor.