Eskişehir'in Çifteler ilçesine bağlı Abbashalimpaşa Mahallesi, 113 yıl önce Balkan göçmenleri tarafından hazırlanan imar planına sadık kalınarak kuruldu. Kare bloklu yerleşimi, paralel sokakları ve çıkmaz sokağının bulunmamasıyla mahalle, mimarisiyle İspanya'nın Barcelona kentini andırıyor.
Eskişehir'in Çifteler ilçesine bağlı Abbashalimpaşa Mahallesi, 1912 Balkan Savaşları'nın ardından Bulgaristan'dan göç eden Türkler tarafından kurulan planlı yerleşimiyle dikkat çekiyor. Yaklaşık 113 yıldır ilk imar planına sadık kalınarak büyüyen mahalle, düzgün sokakları, kare bloklardan oluşan yerleşim düzeni ve çıkmaz sokağının bulunmamasıyla görenleri şaşırtıyor.
Kent merkezine yaklaşık 66 kilometre uzaklıktaki mahalle, Türkiye'deki geleneksel köy yerleşimlerinden farklı mimari yapısıyla öne çıkarken, birçok ziyaretçi tarafından İspanya'nın Barcelona kentindeki planlı şehirleşmeye benzetiliyor.
Balkan göçmenleri tarafından kuruldu
Abbashalimpaşa Mahallesi, Balkan Savaşları sırasında Bulgaristan'ın Kırcaali bölgesinden göç etmek zorunda kalan Türk ailelerin yerleştirilmesi amacıyla kuruldu.
Yerleşimin kuruluşunda her aileye yaklaşık 120 dekar tarım arazisi ile 700 metrekare arsa tahsis edildi. Hazırlanan imar planı ise geçen yüzyıl boyunca büyük bir titizlikle korundu.
Cumhuriyet döneminde yapılan yeni yapılar da aynı plana uygun şekilde inşa edildi ve mahallede bugüne kadar hiçbir bina yerleşim düzenini bozacak şekilde yapılmadı.
İlk adı "Mandıra"ydı
Mahalle, ilk kurulduğunda padişah çiftlikleri geleneğini yaşatan "Mandıra" adıyla biliniyordu.
30 Aralık 1914 tarihinde alınan kararla yerleşime, dönemin önemli devlet adamlarından ve Mısır Prensleri ailesine mensup Abbas Halim Paşa'nın adı verildi.
Böylece köyün adı Abbashalimpaşa olarak değiştirildi ve günümüze kadar bu isimle varlığını sürdürdü.
"Yeni yapılan evler bile aynı plana uymak zorunda"
Mahalle Muhtarı Mehmet Güçen, yerleşimin en dikkat çekici özelliğinin mimari bütünlüğünü hiç kaybetmemesi olduğunu söyledi.
Güçen, mahallede yeni yapılacak her yapının mevcut plan doğrultusunda inşa edilmek zorunda olduğunu belirterek şunları söyledi:
"Köyümüzde hiçbir çıkmaz sokak yoktur. Tüm sokaklar birbirine paralel ve aynı genişliktedir. Yeni bir ev yapılacağı zaman bu mimari düzen kesinlikle bozulamaz. Herkes aynı plana uymak zorundadır."
Köy sandığıyla dışarıdan yerleşim engelleniyordu
Geçmişte mahallede faaliyet gösteren köy sandığının farklı bir görevi daha bulunduğunu anlatan Güçen, satılığa çıkan evlerin köy bütçesiyle satın alınarak dışarıdan yerleşimin önüne geçildiğini ifade etti.
Büyükşehir Yasası sonrasında köy sandığının kapandığını belirten Güçen, buna rağmen mahalle sakinlerinin yerleşim düzenini ve sosyal yapıyı korumaya büyük önem verdiğini dile getirdi.
22 bin dekarlık araziye sahip
Yaklaşık 22 bin dekarlık tarım arazisine sahip olan Abbashalimpaşa Mahallesi'nde bugün yaklaşık 300 kişi yaşıyor.
Özellikle hayvancılık yapmak isteyenlerin bölgeye yoğun ilgi gösterdiğini söyleyen mahalle sakinleri, tarım alanlarını ve köyün özgün yapısını korumak için hassas davrandıklarını belirtiyor.
Planlı şehirleşmenin kırsaldaki dikkat çekici örneklerinden biri olarak gösterilen Abbashalimpaşa Mahallesi, tarihi dokusu ve özgün mimarisiyle hem araştırmacıların hem de ziyaretçilerin ilgisini çekmeye devam ediyor.