16 Eylül, dünya ve Türkiye tarihinde önemli gelişmelerin yaşandığı tarihlerden biri olarak öne çıkıyor. Bağımsızlık mücadelelerinden siyasi gelişmelere, bilim ve sanattan televizyon tarihine kadar pek çok olay 16 Eylül günü yaşandı.
Tarihin farklı dönemlerinde 16 Eylül, dünya genelinde dikkat çeken gelişmelere sahne oldu. Türkiye açısından ise özellikle 1919 ve 1961 yıllarında yaşanan olaylar tarihte önemli bir yer tuttu.
Balıkesir Kongresi'nde önemli kararlar alındı
16 Eylül 1919'da Türk Kurtuluş Savaşı döneminde Balıkesir Kongresi'nde kurulan Hareket-i Milliye Redd-i İlhak Heyeti üçüncü kez toplandı.
Toplantıda, Alaşehir Kongresi'nde alınan kararların Balıkesir'de de uygulanması kararlaştırıldı. Bu gelişme, Milli Mücadele döneminde bölgesel teşkilatlanma ve alınan kararların uygulanması açısından tarihe geçti.
Sümerbank Kayseri Bez Fabrikası açıldı
16 Eylül 1935'te Sümerbank Kayseri Bez Fabrikası hizmete açıldı.
Cumhuriyet döneminin sanayileşme hamlesinin önemli tesislerinden biri olan fabrika, Sovyetler Birliği'nden alınan 8,5 milyon liralık krediyle kuruldu. Aynı tarihte Türk Milli Güreş Takımı da 4. Balkan Güreş Şampiyonası'nda Balkan şampiyonu oldu.
Zorlu ve Polatkan'ın idam cezaları infaz edildi
16 Eylül 1961, Türkiye siyasi tarihinde en çok hatırlanan tarihlerden biri oldu.
Yassıada Yargılamaları sonucunda idama mahkum edilen Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan'ın cezaları 16 Eylül 1961'de infaz edildi. Adnan Menderes'in idam cezasının infazı ise intihar girişiminde bulunması nedeniyle ertelendi.
Kanal D yayın hayatına başladı
16 Eylül 1993'te Türkiye'nin önemli özel televizyon kanallarından Kanal D yayın hayatına başladı.
Bu gelişme, Türkiye'de özel televizyon yayıncılığının geliştiği dönemin önemli adımlarından biri olarak kayıtlara geçti.
16 Eylül'de dünyada yaşanan diğer önemli olaylar
16 Eylül tarihi dünya tarihinde de dikkat çeken gelişmelere sahne oldu.
1598'de Kore Donanması, Myong-Yang'da Japon Donanması'na karşı zafer kazandı. 1810'da Miguel Hidalgo'nun Dolores kasabasındaki konuşması, Meksika Bağımsızlık Savaşı'nın başlangıcı olarak kabul edilen süreci başlattı.
1908'de General Motors kuruldu. 1950'de Amerikan kuvvetleri Kore'nin güneyindeki İncheon'a çıkarma yaptı. 1975'te Papua Yeni Gine, Avustralya'dan bağımsızlığını ilan etti. 1978'de İran'da meydana gelen depremde yaklaşık 20 bin kişi hayatını kaybetti.
1982'de Beyrut'taki Sabra ve Şatilla mülteci kamplarında yaşanan katliam da 16 Eylül tarihinin en acı olayları arasında yer aldı. 2011'de ise İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi, Taksim Meydanı'nın tamamının yayalaştırılmasını kabul etti.
16 Eylül'de doğan ünlü isimler
16 Eylül aynı zamanda çok sayıda tanınmış ismin doğum günü.
Bu tarihte doğanlar arasında Nobel ödüllü fizyolog Albert Szent-Györgyi, blues müziğinin önemli isimlerinden B.B. King, oyuncu Lauren Bacall, basketbolcu Elgin Baylor, oyuncu Mickey Rourke, illüzyonist David Copperfield, şarkıcı Yonca Evcimik, şarkıcı Richard Marx, oyuncu Amy Poehler, şarkıcı Marc Anthony, oyuncu Merve Boluğur ve futbolcu Aleksandar Mitrović bulunuyor.
Türkiye'den ise yazar ve akademisyen Alev Alatlı, oyuncu Uğurtan Sayıner, siyasetçi Mehmet Ali Şahin ve şarkıcı Yonca Evcimik 16 Eylül doğumlular arasında yer alıyor.
16 Eylül'de hayatını kaybedenler
16 Eylül tarihinde hayatını kaybedenler arasında Türk ve dünya tarihinden önemli isimler de bulunuyor.
1961'de Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan, 1973'te Şilili sanatçı Víctor Jara, 1980'de İsviçreli psikolog Jean Piaget ve 2016'da Türk sinemasının önemli oyuncularından Tarık Akan hayatını kaybeden isimler arasında yer aldı.
2024 yılında ise Trabzonspor'un eski başkanlarından Şamil Ekinci yaşamını yitirdi.
16 Eylül'ün özel günü
16 Eylül, Uluslararası Ozon Tabakasını Koruma Günü olarak da anılıyor.
Bu özel gün, ozon tabakasının korunmasının önemine dikkat çekmek ve çevre konusunda farkındalık oluşturmak amacıyla dünya genelinde çeşitli etkinliklerle değerlendiriliyor.