20 Ekim tarihinde neler yaşandı? Ankara Anlaşması’nın imzalanmasından Atatürk’ün Nutuk’u tamamlamasına, doğan ve hayatını kaybeden ünlü isimlere kadar tarihte bugün yaşananlar.
20 Ekim tarihinde tarihe geçen olaylar, Türkiye’nin yakın tarihinden dünya tarihine uzanan önemli gelişmeleri içeriyor. Mustafa Kemal Atatürk’ün Nutuk’u tamamladığı gün olarak öne çıkan 20 Ekim’de, 1921 Ankara Anlaşması imzalandı, 1968 Meksiko Olimpiyatları’nda Türk güreşçiler altın madalya kazandı ve Türkiye’nin nüfusu 1940 yılında yapılan sayımda 17 milyon 820 bin 950 olarak kayıtlara geçti.
20 Ekim’de tarihte neler oldu?
1921 – Ankara Anlaşması imzalandı
Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükûmeti ile Fransa arasında Ankara Anlaşması imzalandı. Anlaşma, Güney Cephesi’ndeki çatışmaların sona ermesi ve Fransız kuvvetlerinin işgal ettikleri Anadolu topraklarından çekilmesi açısından önemli bir dönüm noktası oldu.
1927 – Atatürk, Nutuk’u tamamladı
Mustafa Kemal Atatürk’ün 15 Ekim’de Cumhuriyet Halk Partisi’nin İkinci Kurultayı’nda okumaya başladığı ve Kurtuluş Savaşı’nı anlattığı tarihi konuşması 20 Ekim’de sona erdi. Yaklaşık 36,5 saat süren bu konuşma, daha sonra Nutuk adıyla yayımlandı ve Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş sürecini anlatan temel tarihî kaynaklardan biri hâline geldi.
1940 – Türkiye’nin nüfusu açıklandı
Türkiye’de yapılan genel nüfus sayımında ülke nüfusu 17 milyon 820 bin 950 olarak kaydedildi. Bu rakam, Türkiye’nin o dönemdeki demografik yapısına ışık tutan önemli veriler arasında yer aldı.
1942 – Ekmek karneleri dağıtılmaya başladı
İkinci Dünya Savaşı’nın ekonomik koşulları Türkiye’de de günlük yaşamı etkiledi. Temel gıda maddelerine erişimin sınırlandığı dönemde, ekmek karneleri uygulamasıyla tüketimin kontrol altında tutulması amaçlandı.
1968 – Türk güreşçiler olimpiyatlarda iki altın madalya kazandı
Meksiko’da düzenlenen 1968 Yaz Olimpiyatları’nda Türk güreşçiler Mahmut Atalay ve Ahmet Ayık, serbest güreşte kendi sıkletlerinde altın madalyaya ulaştı. Bu başarı, Türk güreş tarihinin unutulmayan olimpiyat zaferleri arasında yer aldı.
1984 – Bilkent Üniversitesi kuruldu
Ankara’da kurulan Bilkent Üniversitesi, Türkiye’nin ilk vakıf üniversitesi olarak yükseköğretim tarihinde yeni bir dönemin başlangıcını oluşturdu.
1998 – Türkiye ile Suriye arasında Adana Mutabakatı imzalandı
Türkiye ile Suriye arasında imzalanan Adana Mutabakatı, iki ülkenin güvenlik ilişkileri ve sınır ötesi tehditlere yönelik iş birliği açısından önemli bir gelişme oldu.
2008 – Ergenekon davasının ilk duruşması başladı
Ergenekon davasının ilk duruşması, İstanbul Silivri’deki cezaevi yerleşkesinde kurulan adliyede görüldü. Dava, Türkiye’nin yakın siyasi ve hukuk tarihinin en çok tartışılan süreçlerinden biri olarak gündeme geldi.
20 Ekim’de dünyada yaşanan diğer önemli olaylar
1827: Navarin Baskını’nda İngiliz, Fransız ve Rus birleşik filosu, Yunanistan açıklarındaki Navarin’de Osmanlı donanmasını ağır kayba uğrattı.
1935: Mao Zedung önderliğindeki Çin Komünist güçlerinin Uzun Yürüyüşü sona erdi ve birlikler Yan’an’a ulaştı.
1941: Alman işgali altındaki Sırbistan’da Kragujevac Katliamı’nda binlerce sivil hayatını kaybetti.
1944: Sovyet Kızıl Ordusu Belgrad’a girdi.
1980: Yunanistan, NATO’nun askerî kanadına yeniden katıldı.
2002: Karadağ’da yapılan seçimlerde bağımsızlık yanlısı siyasi hareket meclis çoğunluğunu elde etti.
20 Ekim’de doğan ünlüler
20 Ekim, bilimden edebiyata, müzikten sinemaya birçok tanınmış ismin doğum günü.
1854 – Arthur Rimbaud: Fransız şair.
1859 – John Dewey: Amerikalı filozof ve eğitimci.
1891 – James Chadwick: Nötronun keşfiyle tanınan Nobel ödüllü İngiliz fizikçi.
1912 – Ruhi Su: Türk halk müziği sanatçısı.
1950 – Tom Petty: Amerikalı rock müzisyeni.
1956 – Danny Boyle: İngiliz film yönetmeni ve yapımcı.
1962 – Ece Yörenç: Türk senarist.
1964 – Kamala Harris: Amerikalı siyasetçi.
1971 – Snoop Dogg: Amerikalı rap sanatçısı.
1979 – John Krasinski: Amerikalı oyuncu ve yönetmen.
1980 – Mahir Ünsal Eriş: Türk yazar ve çevirmen.
1990 – Ruhi Çenet: Türk internet içerik üreticisi.
20 Ekim’de hayatını kaybeden isimler
1498 – Koca Davut Paşa: Osmanlı sadrazamı.
1978 – Bedri Karafakioğlu: Türk akademisyen ve İstanbul Teknik Üniversitesi’nin eski rektörü.
1984 – Paul Dirac: Nobel ödüllü İngiliz teorik fizikçi.
1994 – Burt Lancaster: Amerikalı sinema oyuncusu.
2004 – Tevfik Gelenbe: Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu.
2010 – Arif Damar: Türk şair.
2011 – Muammer Kaddafi: Libya’nın eski lideri.
2016 – Junko Tabei: Everest’in zirvesine ulaşan ilk kadın dağcı.
2021 – Durul Gence: Türk caz müzisyeni ve orkestra şefi.
2024 – Suphi Tekniker: Türk oyuncu ve senaryo yazarı.
20 Ekim’in tarihî mirası
20 Ekim, Türkiye açısından hem diplomasi hem de Cumhuriyet tarihinin temel metinlerinden biri olan Nutuk bakımından özel bir yere sahip. Dünya tarihinde ise olimpiyat başarıları, siyasi dönüşümler, bilim insanları ve sanatçıların yaşam öyküleriyle hafızalarda yer edinen bir gün olarak öne çıkıyor.