9 Eylül, Türk milletinin bağımsızlık mücadelesinde zaferin simge tarihlerinden biri olarak öne çıkıyor. İzmir’in kurtuluşundan önemli tarihî gelişmelere, 9 Eylül’de yaşananlar...
9 Eylül, Türk milletinin Millî Mücadele tarihindeki en önemli dönüm noktalarından biri olan İzmir’in kurtuluşunun yıl dönümü olarak hafızalarda yer alıyor. Tarih boyunca savaşlardan siyasi gelişmelere, bilim ve sanattan önemli isimlerin doğum ve ölümlerine kadar pek çok gelişme de 9 Eylül tarihinde yaşandı.
İzmir, 9 Eylül 1922’de kurtarıldı
9 Eylül 1922, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş sürecinin en kritik günlerinden biri oldu. Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi'nin ardından Türk ordusu, işgal altındaki İzmir'e girerek kentin kurtuluşunu sağladı.
İzmir'in kurtuluşu, Millî Mücadele'nin askerî açıdan en önemli başarılarından biri olarak tarihe geçti. 9 Eylül, bugün İzmir'in Kurtuluş Günü olarak anılıyor.
Cumhuriyet Halk Fırkası'nın temelleri atıldı
9 Eylül 1923'te Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde "Halk Fırkası Nizamnamesi" kabul edildi. Bu gelişmeyle birlikte Mustafa Kemal Atatürk'ün liderliğinde Cumhuriyet Halk Partisi'nin kuruluş süreci tamamlandı.
Tarihte 9 Eylül'de başka neler yaşandı?
9 Eylül tarihindeki önemli gelişmeler yalnızca Türkiye ile sınırlı kalmadı.
1570: Lefkoşa Türkler tarafından fethedildi.
1850: Kaliforniya, ABD'nin 31. eyaleti olarak kabul edildi.
1892: Jüpiter'in beşinci uydusu Amalthea keşfedildi.
1914: İttihat ve Terakki Cemiyeti, Osmanlı Hükûmeti'nin kabul ettiği kapitülasyonları reddetti.
1945: Çin-Japon Savaşı sona erdi.
1948: Kim İl-sung, Kuzey Kore'nin kuruluşunu ilan etti.
1971: Boğaziçi Üniversitesi'nin kurulmasına ilişkin kanun kabul edildi.
2001: Türkiye'de düzenlenen Avrupa Basketbol Şampiyonası'nda Türkiye Millî Basketbol Takımı ikinci oldu.
2011: Gaziantep'teki Zeugma Mozaik Müzesi ziyarete açıldı.
9 Eylül'de dünyaya gelen önemli isimler
9 Eylül, sanat, bilim, edebiyat ve spor dünyasından çok sayıda önemli ismin doğum günü olarak da dikkat çekiyor.
Rus yazar Lev Tolstoy, Amerikalı iş insanı ve KFC'nin kurucusu Colonel Sanders, Türk heykeltıraş Ali Hadi Bara, Türk tiyatro ve sinema sanatçısı Müşfik Kenter, bilgisayar mühendisi ve C programlama dilinin geliştiricilerinden Dennis Ritchie, İngiliz oyuncu Hugh Grant, Türk futbolcu ve teknik direktör Fatih Tekke, Hırvat futbolcu Luka Modrić ve Türk şair Nurullah Genç, 9 Eylül'de doğan isimler arasında bulunuyor.
9 Eylül'de hayatını kaybedenler
Tarihte 9 Eylül, önemli isimlerin ölüm yıl dönümlerine de sahne oldu.
İngiltere Kralı I. William, Hollandalı ressam Pieter Brueghel, Fransız şair Stéphane Mallarmé, Fransız ressam Henri de Toulouse-Lautrec, Çin lideri Mao Zedong, Fransız psikiyatrist Jacques Lacan, Türk sinema sanatçısı ve yönetmen Yılmaz Güney, Türk siyasetçi ve hukukçu Sırrı Atalay ile tiyatro ve sinema oyuncusu Erkan Yücel, 9 Eylül'de hayatını kaybeden tanınmış isimler arasında yer alıyor.
Son yıllarda ise Amerikalı oyuncu James Earl Jones 2024'te, İtalyan yazar ve gazeteci Stefano Benni ise 2025'te 9 Eylül tarihinde yaşamını yitirdi.
9 Eylül'ün Türkiye açısından özel anlamı
9 Eylül, özellikle İzmir'in kurtuluşu nedeniyle Türkiye tarihinin simge günlerinden biri olmayı sürdürüyor. Millî Mücadele'nin zaferle sonuçlanan askerî safhasının önemli bir aşamasını temsil eden bu tarih, aynı zamanda Cumhuriyet'in kuruluşuna uzanan siyasi sürecin de önemli kilometre taşlarından biri olarak öne çıkıyor.