Bayburt mutfağının coğrafi işaretli en köklü lezzetlerinden biri olan ve bayat ekmeklerin ziyan edilmesini önleyen dayanışma yemeği galacoş, mercimek, süzme yoğurt ve kıymalı sosun enfes uyumuyla sofralara geliyor.
BAYBURT SOFRALARININ ASIRLIK MİRASI: EVDE TAM KIVAMINDA GALACOŞ TARİFİ
Doğu Karadeniz ile Doğu Anadolu’nun kesişim noktasında zengin bir mutfak kültürüne sahip olan Bayburt’un tescilli lezzetlerinden galacoş, özellikle soğuk havalarda doyurucu yapısıyla sofraların baş tacı oluyor.
GALACOŞUN HİKAYESİ: EKMEKTEN GELEN BEREKET
Galacoş, geleneksel Anadolu mutfağının "nimete saygı" ve "israfı önleme" felsefesini en yalın biçimde yansıtan yemeklerin başında gelir. Geçmişte özellikle sert geçen kış aylarında kuruyan ya da bayatlayan tandır ekmeklerinin değerlendirilmesi amacıyla doğmuştur. Yörede geleneksel olarak kurutulmuş yoğurt (kurut) eritilerek yapılan bu yemek, zamanla kıyma, yeşil mercimek ve tereyağlı sosla zenginleşerek özel davetlerin ve kalabalık aile sofralarının vazgeçilmez bir ziyafetine dönüşmüştür.
Malzemeler
Tabanı İçin:
*1 adet bayat somun ekmek (veya 2-3 adet bayat tandır ekmeği/pide)
Mercimekli Katman:
*1 su bardağı yeşil mercimek
*3 su bardağı su (haşlamak için)
*1 çay kaşığı tuz
Kıymalı Harç:
*250 gr orta yağlı kıyma
*1 adet orta boy kuru soğan (yemeklik doğranmış)
*2 yemek kaşığı tereyağı
*1 yemek kaşığı domates salçası (arzuya göre yarım kaşık biber salçası)
*1 çay kaşığı karabiber, pul biber, tuz
Yoğurtlu Sos:
*2 su bardağı süzme yoğurt (orijinalinde eritilmiş süzme kurut)
*2 diş ezilmiş sarımsak
*Ilık su (kıvam açmak için)
Üzeri İçin:
*2 yemek kaşığı kızdırılmış tereyağı
Adım Adım Hazırlanışı
Mercimeği Pişirin: Yeşil mercimekleri yıkayıp tencereye alın. Üzerine su ekleyerek mercimekler yumuşayana ancak dağılmayacak kıvama gelene kadar haşlayın. Suyunu hafif çekince ocaktan alın.
Kıymalı Harcı Hazırlayın: Geniş bir tavada tereyağını eritin. İnce doğranmış soğanları pembeleşene kadar kavurun. Kıymayı ilave edip suyunu salıp çekene kadar pişirin. Salçayı ve baharatları ekleyip 2 dakika daha kavurduktan sonra ocaktan alın.
Yoğurdu Hazırlayın: Süzme yoğurdu ezilmiş sarımsak ve az miktarda ılık su ile pürüzsüz, akışkan ama yoğun bir kıvama gelene kadar çırpın.
Tabağı Oluşturun: Bayat ekmekleri lokmalık küpler halinde doğrayıp servis tabağının tabanına yayın.
Katmanları Birleştirin: Ekmeklerin üzerine önce sıcak haşlanmış yeşil mercimeği suyuyla birlikte gezdirin (ekmeklerin hafif ıslanması gerekir). Ardından sarımsaklı süzme yoğurdu dökün.
Son Dokunuş: Yoğurdun üzerine sıcak kıymalı harcı yayın ve en son kızdırılmış mis kokulu tereyağını gezdirerek bekletmeden sıcak servis yapın.
Püf Noktası: Ekmeklerin çok fazla hamurlaşmaması için mercimeğin ve kıymanın sıcak, yoğurdun ise ılık olması ve yemeğin hazırlandıktan hemen sonra servis edilmesi önerilir.