Bursa Teknik Üniversitesi’nden sanayiye nöromorfik yapay zekâ hamlesi

BTÜ bilim insanları, savunma sanayi, otomotiv ve robotikte arıza tespiti ile enerji verimliliğini artıracak yapay zekâ teknolojisi geliştiriyor. "SPIKE-EDGE" projesi, nöromorfik hesaplama ve iğnecikli sinir ağları ile düşük enerji tüketimi hedefliyor. Proje, endüstriyel üretimdeki duruşları azaltarak maliyetleri düşürmeyi amaçlıyor. Rektör Çağlar, çalışmayı sanayinin rekabet gücünü artıracak önemli bir adım olarak değerlendirdi.

Bursa Teknik Üniversitesi (BTÜ) bilim insanları; savunma sanayi, otomotiv ve robotik üretim hatları gibi kritik endüstriyel sistemlerde arıza tespitini öngören ve enerji verimliliğini yükselten yeni nesil bir yapay zekâ teknolojisi geliştirmeye odaklanıyor. Çalışma kapsamında nöromorfik hesaplama (insan beyninin çalışma şeklini taklit eden bir bilgisayar işlem yöntemi) ve iğnecikli sinir ağları teknolojisi kullanılarak bir sistem oluşturulacak. BTÜ akademisyenleri; savunma sanayi, otomotiv, kaynaklı imalat ve robotik üretim hatları gibi çeşitli alanlarda kullanılan endüstriyel sistemlerin daha güvenli ve verimli çalışmasına katkıda bulunacak önemli bir bilimsel projeye imza attı. BTÜ Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Araştırma Görevlisi Talha Koruk'un yürütücüsü, Prof. Dr. Turgay Tugay Bilgin'in danışmanı, Araştırma Görevlisi Ahmet Metin'in araştırmacısı olduğu "SPIKE-EDGE: Endüstriyel Sistemlerde İğnecikli Nöral Ağ Tabanlı Kestirimci Bakım" başlıklı proje, desteklenmeye layık görüldü. Proje kapsamında, endüstriyel sistemlerdeki sensör verileri nöromorfik yapay zekâ teknolojisi ile analiz edilerek, arızalar meydana gelmeden önce belirlenebilecek. Özellikle bu sistemin düşük enerji tüketimi ve gerçek zamanlı çalışma becerisi, endüstriyel uygulamalar için önemli bir avantaj sağlayacak.

Geleneksel yapay zeka sistemlerinin yüksek enerji tüketimi ve gecikme süreleri nedeniyle endüstriyel uygulamalarda yetersiz kaldığını belirten Proje Yürütücüsü Talha Koruk, "Endüstriyel üretimde beklenmedik duruşlar, küresel ölçekte önemli bütçe kayıplarına yol açıyor. Türkiye'de bu oran, toplam operasyonel maliyetlerin yüzde 15-25'ine karşılık geliyor. Bu projede, insan beyninin çalışma prensibinden esinlenen iğnecikli sinir ağları teknolojisini kullanarak, geleneksel sistemlere göre yüzde 70-80 daha az enerji harcayan ve 1 ms altında karar verebilen bir anomali tespit sistemi geliştirmeyi amaçlıyoruz. Böylece endüstriyel sistemlerdeki arızalar önceden tespit edilebilecek ve üretim kayıpları engellenebilecek" dedi. Projenin, yeşil enerji ve sürdürülebilirlik hedefleriyle de örtüştüğünü vurgulayan Koruk, "Geliştirdiğimiz sistem, makine başına ortalama 5 watt güç tüketimi ile çalışabilecek. Bu, geleneksel GPU tabanlı sistemlerin 40-60 watt enerji tüketimine kıyasla çok daha sürdürülebilir bir çözüm sunuyor. Özellikle enerji verimliliğinin kritik olduğu endüstriyel uygulamalarda, bu teknoloji hem karbon ayak izini azaltacak hem de işletme maliyetlerini belirgin şekilde düşürecek. Yeşil dönüşüm ve enerji verimliliği vizyonuna doğrudan katkı sağlayacak bu proje, Türkiye'nin sürdürülebilir sanayi hedeflerine de hizmet edecek" şeklinde konuştu.

Nöromorfik hesaplama ve edge AI teknolojilerini bir araya getiren bu projede; endüstriyel sensör verileri (titreşim, akım, sıcaklık) iğnecikli (spike) alana dönüştürülerek, düşük güç tüketen nöromorfik hızlandırıcılar üzerinde gerçek zamanlı olarak işlenecek. Sistem, bulut bağlantısı olmaksızın yerinde (edge) çalışabilecek ve sınırlı sayıda veri ile yüksek doğruluk oranına ulaşabilecek. Elde edilecek sonuçların, gelecekte yapılacak daha kapsamlı bilimsel araştırmalara ve endüstriyel uygulamalara önemli bir temel oluşturması bekleniyor. Bursa Teknik Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Naci Çağlar, üniversite olarak dijital dönüşüm, yapay zekâ ve sürdürülebilir sanayi alanlarını stratejik öncelik olarak gördüklerini açıkladı. Rektör Prof. Dr. Çağlar, "Akademisyenlerimizin geliştirdiği bu proje, sadece bilimsel bir çalışma olmanın ötesinde, sanayimizin rekabet gücünü artıracak somut bir teknolojik çözümdür. Enerji verimliliği yüksek, çevreci ve akıllı sistemler geliştirmek, Türkiye’nin Endüstri 5.0 vizyonu açısından büyük önem taşıyor. BTÜ olarak üretim süreçlerini daha güvenli, verimli ve sürdürülebilir hale getirecek çalışmaları desteklemeye devam edeceğiz. Proje ekibini kutlarım" ifadelerini kullandı.