Deliorman'da bugünkü adı "Tırgovişte" olan yerin adı "Eski Cuma"dır.
Ben ise size Karpat Dağlarının güneyindeki “Targovişte”den yazıyorum.
Bu Targovişte şimdi sanayisi ilerlese de bir taraftan göç alan, bir taraftan da göç veren bir yer. Sanayi bölgesinde Beko ve Erdemir ilk göze çarpan yerler. Beko başlı başına bir karanlık yani yüksek otomasyonlu fabrika. Tabii Türkiye'den büyük yatırımlar gelince Targovişte’nin yan sanayisi de gelmiş.
Targovişte Eflâk Prensliği'nin başkenti.
Yahya Kemal'in söylediği gibi bir başkent eski de olsa başkent. Sokaklarında, komünizm ve sonrası kapitalizmin -doğrusu emperyalizm- yeni yapılan binalarla yok etmeye çalıştığı başkent hüviyetini hala koruyor.
Avrupa Hunları, Avarlar, Peçenekler ve Kumanların hayat sahası olan Targovişte'de bugün onlardan bir iz arıyorum ama yok.
Bununla beraber Targovişte'nin içinde bulunduğu Tuna Havzası’nda Avar mezarlarına, Peçenek isimlerine, Kuman kalıntılarına yer yer rastlanıyor.
Targovişte, Kazıklı Voyvoda'nın da memleketi.
Osmanlı Türk Devleti askerlerini, elçilerini, kazığa oturtmakla ün salmış ve sonunda Fatih Sultan Mehmet zamanında nihai sonuna ulaşmış Kazıklı Voyvoda.
Esasında Tuna'nın kuzeyi hiçbir zaman eyalet sistemi içinde olmamış. Osmanlı Türk Devleti’ne bağlı olarak prensliklerle yönetilmiş. Başı alınan Kazıklı Voyvoda'nın yerine de yeni voyvoda (yönetici) atanmış ve yönetim böyle devam etmiş.
Şehirde yer alan Chindia Kulesi, yangın gözetleme kulesi, savunma gözetleme kulesi, hazinenin saklandığı yer, mahpushane gibi farklı işlevselliklerde kullanılmış.
Eflâk Prensliği merkezinin Targovişte'den, Osmanlı idaresinin isteği ile Bükreş'e taşınması ile dış surları yıktırılmış, kale de tahrip edilmiş. 1850'li yıllarda tekrar tamir edilmiş ve boyu beş metre daha uzatılmış.
Yönetim merkezi Curtea Domnească’da “efendi” yöneticilerinin taç giydiği, Dealu Manastırı ve metropolitliğin taşınması sonrası yaptırılan Targovişte metropolitlik kilisesinin yer aldığını biliyoruz.
En çok ilgimi çeken ise şehrin sembolü oldu.
Sembol üzerinde yer alan güneş-ay işareti ile çam ağacı… "Kün-ay" sembolü daha önce aynı şekilde “Sekel” diyarının bayraklarında da gördüm. Sekellerin runik harflerle ağaç üzerine kazıdıkları mezar işaretlerinde ağaç kültünü gördük.
Burada bir kez daha Avrupa Türk tarihini Osmanlı Türk Devleti ile görmemiz dolayısıyla öncesini yok saymamızın bilgisizliğinin sonuçlarına katlanıyoruz. Oysaki gece gündüz kültünün işaretlere, bayraklara yansımış şekli, kün-ay ve ağaç kültünün yansımasını görüyoruz.
Sekellerin ve Peçeneklerin, Macar Doğu sınırlarında birlikte asker olarak bulunmaları boşa değil.
Gagavuz Yerine giderken önce Balçık ve Dobriç’den geçersiniz. 1444 Varna Savaşı ile ortadan kaldırılan “Uz Devleti”nin varisleri Gagavuzlar, Osmanlı Türk Devleti tabiiyetine geçirildiler! Ama reaya olarak vergilendirildiler.
İşte bu Gagavuzya’nın kuzeydeki parçası Gagavuz Yerine giderken hep ilgimi çekerdi, "Basarabya Romanya'nındır" yazısı. Oysa Basarabya tanımlamasının bugün bilim adamlarınca açıklaması etimolojik kökünün Türkçe olduğunu gösteriyor.
Basar-aba'dan (yöneten baba) kökünden geldiği kabul ediliyor. Ankara’nın bu bilimsel tespitten uzak duruşunu fırsat bilen Yunanlılar "basileus" kökünden Latince etki ile türediğini kral anlamı taşıdığını savunmaktalar.
Romen Dyojen ordusundaki Peçeneklerin Alparslan'ın yanına geçişlerini kutsarız da bugün eski başkentleri Silistre olan Peçenek torunları, Kumanları, Avarları ve Hunları yok sayarız.
Yok saymak. Yok olmaktır.
Çavuşesku ve eşinin 1989'da Bükreş'ten ayrılarak sığındığı, 85 dakika yargılanıp kurşuna dizildiği yer Târgovişte'nin Türk kökenlerindeki belirtileri yazmaya çalıştım.
Bilim insanlarımıza ciddi görevler düşüyor.
Kalın sağlıcakla!
Yorum Ekle
Yorumlar (0)
Sizlere daha iyi hizmet sunabilmek adına sitemizde çerez konumlandırmaktayız. Kişisel verileriniz, KVKK ve GDPR
kapsamında toplanıp işlenir. Sitemizi kullanarak, çerezleri kullanmamızı kabul etmiş olacaksınız.
En son gelişmelerden anında haberdar olmak için 'İZİN VER' butonuna tıklayınız.
Abdullah ULUYURT
Targovişte’de Türklüğün İzi
Deliorman'da bugünkü adı "Tırgovişte" olan yerin adı "Eski Cuma"dır.
Ben ise size Karpat Dağlarının güneyindeki “Targovişte”den yazıyorum.
Bu Targovişte şimdi sanayisi ilerlese de bir taraftan göç alan, bir taraftan da göç veren bir yer. Sanayi bölgesinde Beko ve Erdemir ilk göze çarpan yerler. Beko başlı başına bir karanlık yani yüksek otomasyonlu fabrika. Tabii Türkiye'den büyük yatırımlar gelince Targovişte’nin yan sanayisi de gelmiş.
Targovişte Eflâk Prensliği'nin başkenti.
Yahya Kemal'in söylediği gibi bir başkent eski de olsa başkent. Sokaklarında, komünizm ve sonrası kapitalizmin -doğrusu emperyalizm- yeni yapılan binalarla yok etmeye çalıştığı başkent hüviyetini hala koruyor.
Avrupa Hunları, Avarlar, Peçenekler ve Kumanların hayat sahası olan Targovişte'de bugün onlardan bir iz arıyorum ama yok.
Bununla beraber Targovişte'nin içinde bulunduğu Tuna Havzası’nda Avar mezarlarına, Peçenek isimlerine, Kuman kalıntılarına yer yer rastlanıyor.
Targovişte, Kazıklı Voyvoda'nın da memleketi.
Osmanlı Türk Devleti askerlerini, elçilerini, kazığa oturtmakla ün salmış ve sonunda Fatih Sultan Mehmet zamanında nihai sonuna ulaşmış Kazıklı Voyvoda.
Esasında Tuna'nın kuzeyi hiçbir zaman eyalet sistemi içinde olmamış. Osmanlı Türk Devleti’ne bağlı olarak prensliklerle yönetilmiş. Başı alınan Kazıklı Voyvoda'nın yerine de yeni voyvoda (yönetici) atanmış ve yönetim böyle devam etmiş.
Şehirde yer alan Chindia Kulesi, yangın gözetleme kulesi, savunma gözetleme kulesi, hazinenin saklandığı yer, mahpushane gibi farklı işlevselliklerde kullanılmış.
Eflâk Prensliği merkezinin Targovişte'den, Osmanlı idaresinin isteği ile Bükreş'e taşınması ile dış surları yıktırılmış, kale de tahrip edilmiş. 1850'li yıllarda tekrar tamir edilmiş ve boyu beş metre daha uzatılmış.
Yönetim merkezi Curtea Domnească’da “efendi” yöneticilerinin taç giydiği, Dealu Manastırı ve metropolitliğin taşınması sonrası yaptırılan Targovişte metropolitlik kilisesinin yer aldığını biliyoruz.
En çok ilgimi çeken ise şehrin sembolü oldu.
Sembol üzerinde yer alan güneş-ay işareti ile çam ağacı… "Kün-ay" sembolü daha önce aynı şekilde “Sekel” diyarının bayraklarında da gördüm. Sekellerin runik harflerle ağaç üzerine kazıdıkları mezar işaretlerinde ağaç kültünü gördük.
Burada bir kez daha Avrupa Türk tarihini Osmanlı Türk Devleti ile görmemiz dolayısıyla öncesini yok saymamızın bilgisizliğinin sonuçlarına katlanıyoruz. Oysaki gece gündüz kültünün işaretlere, bayraklara yansımış şekli, kün-ay ve ağaç kültünün yansımasını görüyoruz.
Sekellerin ve Peçeneklerin, Macar Doğu sınırlarında birlikte asker olarak bulunmaları boşa değil.
Gagavuz Yerine giderken önce Balçık ve Dobriç’den geçersiniz. 1444 Varna Savaşı ile ortadan kaldırılan “Uz Devleti”nin varisleri Gagavuzlar, Osmanlı Türk Devleti tabiiyetine geçirildiler! Ama reaya olarak vergilendirildiler.
İşte bu Gagavuzya’nın kuzeydeki parçası Gagavuz Yerine giderken hep ilgimi çekerdi, "Basarabya Romanya'nındır" yazısı. Oysa Basarabya tanımlamasının bugün bilim adamlarınca açıklaması etimolojik kökünün Türkçe olduğunu gösteriyor.
Basar-aba'dan (yöneten baba) kökünden geldiği kabul ediliyor. Ankara’nın bu bilimsel tespitten uzak duruşunu fırsat bilen Yunanlılar "basileus" kökünden Latince etki ile türediğini kral anlamı taşıdığını savunmaktalar.
Romen Dyojen ordusundaki Peçeneklerin Alparslan'ın yanına geçişlerini kutsarız da bugün eski başkentleri Silistre olan Peçenek torunları, Kumanları, Avarları ve Hunları yok sayarız.
Yok saymak. Yok olmaktır.
Çavuşesku ve eşinin 1989'da Bükreş'ten ayrılarak sığındığı, 85 dakika yargılanıp kurşuna dizildiği yer Târgovişte'nin Türk kökenlerindeki belirtileri yazmaya çalıştım.
Bilim insanlarımıza ciddi görevler düşüyor.
Kalın sağlıcakla!