SON DAKİKA
Hava Durumu

Çok Yaş Görmiş, Başı Appağdur!

Yazının Giriş Tarihi: 22.11.2026 15:02
Yazının Güncellenme Tarihi: 22.11.2026 15:05

Bursalı kışın geldiğini termometreden öğrenmez.

Başını kaldırır.

Uludağ beyazsa tamamdır.

Haluk Şahin’in dediği gibi:

İstanbul denize inen sokakların kenti, Bursa dağa çıkan sokakların.

Kemalpaşazâde beş yüz yıl önce aynı manzaraya bakıp “Çok yaş görmiş başı appağdur” demiş. Kâmil Yaman da vapurdan inen yolcuyu önce ak saçlı Uludağ’ın karşıladığını yazmış.

Bursa’nın muhafızı bu dağ.

Romalı şair Juvenalis’in sorusu aklıma düşüyor:

Muhafızı kim koruyacak?

Antikçağda dağın adı Olympos’tu.

Plinius’a göre Roma’dan kaçıp Bitinya Kralı Prusias’a sığınan Hannibal, ona dağın eteğinde bir kent kurdurur. Kralın adını alan o kent Prusa’ydı; bugünkü Bursa.

Bizanslılar Keşiş Dağı dedi. Yamaçlarında yüzü aşkın manastır vardı; imparator sıkışınca duaya buraya çıkardı.

Fetihle birlikte Geyikli Baba da geldi, “Derviş Dağı” diyenler oldu.

Emir Sultan’ın dağdaki “kara donlu” bir keşişle görüşüp dostluk ettiği anlatılır.

Ne güzel: Keşiş de derviş de aynı dağa sığmış.

Yazın Bursa medreseleri de taşı tarağı toplayıp dağa çıkar, derslere yaylada devam edermiş.

Bugün Uluumay Vakfı’nın müzesine ev sahipliği yapan Şair Ahmet Paşa Medresesi’nin talebeleri de o yaz kafilesinde miydi, kim bilir?

Bakacak’tan Bursa’ya hiç baktınız mı? Rivayete göre Osman Bey şehri oradan seyredermiş.

Ramazan hilali de oradan gözetlenir, görülünce ateş yakılır, kaleden top atılırmış.

Dağ, şehrin takvimiydi.

1804’te Hammer’a Kırkpınar Gölü’nün alabalığını ikram etmişler; en iyisinin oradan çıktığını yazmış. Bir de Evliya Çelebi’nin kestane ormanlı Sobran Yaylası’nda ağla tutup tereyağında pişirdiği alabalığı düşünün.

Fakat asıl servet buzdu.

Karcılar yazın kar keser, keçeye sarar, katıra yükler, Mudanya’dan gemiye yetiştirirdi. Padişahın şerbeti bu dağın buzuyla soğurdu.

Evliya Çelebi’nin hükmü kısa: “Bir kar hazinesi, bir rahmet buzudur.”

1794’te Bursa kadısına emir geldi: Kızpınar Yaylası’nda hayvan otlatılmasın, kar kirlenmesin.

Kızpınar adını aklınızda tutun.

Vali Ahmed Vefik Paşa, “halk dağı sevsin” diye Keşiş’e çıkana altın verirmiş.

Bir açıkgöz “Paşam, ben beş kere çıktım!” deyince cevabı hazırmış:

“İnsan Keşiş’e bir kere çıkar! Bir altın verin, dört değnek vurun!”

Paşa, teşvikle istismarın arasına dört değnek koymuş.

Dağ, bir zamanlar şehri gerçekten korudu.

İşgal yıllarında Dombay Çukuru’na yerleşen Püskülsüz Efe çetesi buradan Bursa’ya baskınlar düzenledi.

Muhafız görevini yapmıştı.

1925’te Dr. Osman Şevki Bey zirveye çıkıp Evliya’nın sözünü ettiği keşiş mezarını arar; bulamaz.

Rapora göre zirvede ne keşiş vardır ne derviş.

Bursa bir keşişin gölgesinde yaşamasın, “dağın adı Uludağ olsun” der.

Olur.

7 Ağustos 1931’de Atatürk dağa çıkar. Salih Bey’e, henüz açılmamış Büyük Otel’den ekmek istemesini söyler. Getirilen kuru ekmeği suya batırıp yer.

Kayaktan önce elek vardı.

Otel bekçisi Kelesli Ahmet Ağa, kışın ortasında un eleklerini ayağına geçirip fırtınadan kaçarak Bursa’ya inmiş.

1924’te Dr. Şaban Örnektekin, zirveye ulaşamasa da Uludağ’da birkaç gün kayak yapar. 1933’te Galatasaray Lisesi’nin Fransız beden eğitimi öğretmeni Guillot, zirveye kayakla çıkan ilk kişi olur; geceyi çadırda geçirip kayarak İnegöl’e iner.

27 Ağustos 1953’te Zeki Müren, Radyo Âlemi’ndeki yazısında Kızpınarı’nda çocuklarını pınarda yıkayan anneleri anlatır.

Hani iki yüzyıl önce karı kirlenmesin diye kadıya yazı gönderilen yer.

Tavsiyesi de hazır:

“Uludağ havası alın… Uludağ balı yeyin.”

29 Ekim 1963’te de Türkiye’nin ilk teleferiği açılır.

Uludağ’ın Yeşilçam’a da sahne olduğunu unutmayalım. Beceren Cafe film setiydi; şöminenin başında musiki meşk edilirdi. Kelesli Müzeyyen Senar’ın sesi de o dağda duyulurdu.

Türkiye’nin ilk kayakçılarından Mehmet Beceren, 50’lerde Odun Palas’ı açmıştı; dağdaki ilk özel işletme.

Yatak ve yemek, günlüğü 4 lira.

Rahmetli Ali ve Ayşe Beceren akrabalarımızdı; kayağı çocukken onların sayesinde öğrendim.

Bir kış kolumu kırdım. Alçılı kolla okula döndüğümde nedense pek hava attım.

O yıllarda Uludağ’da kırılan kol, madalya sayılırdı.

Hıfzı Veldet Velidedeoğlu, 1961 Anayasası üzerinde Büyük Otel’in 206 numaralı odasında çalıştı.

Otel 2018’de yıkıldı.

Yerinde şimdi ne var?

Otopark.

Atatürk’ün kuru ekmek yediği, anayasanın konuşulduğu yerde otomobiller duruyor.

Kirazlıyayla’daki sanatoryum ise başka bir yol gösteriyor.

Anıtkabir’in mimarlarından Emin Onat ile Türkiye’nin ilk kadın mimarlarından Leman Tomsu’nun tasarladığı bina 1949’da verem hastaları temiz hava alsın diye açıldı.

Restore edildi, bugün Swissôtel olarak yaşıyor; eski günlerini anlatan izler de içeride duruyor.

Nâzım Hikmet’in Bursa Cezaevi’nden bakıp şiirine taşıdığı dağ, nice insana nefes olmuş.

Şimdi biraz da dağın kendisine bakalım.

Teleferik hattı için yaklaşık dört bin ağaç kesildi.

Uludağ’da bin üç yüzden fazla bitki türü, otuzu aşkın endemik bitki; bozayı, karaca, sakallı akbaba var.

Ayıya tatilcinin uzattığı sucuk değil, ormanında huzur lazım.

Oteller bölgesinin atık suyunu Sobran Deresi’ne karıştırmadan arıtmak şart.

Bursa, bu dağın suyunu içiyor.

Bir de ziyaretçinin tarafı var.

Teleferik kuyruğu uzuyor; geçen sezon günlük skipass internetten bin 700 liraydı.

Otuz yıl önce bir dergi yazmış:

On Bursalıdan yalnızca dördü dağa çıkabiliyor.

“Ürkütücü kış koşulları”, “ürkütücü pahalılığa” dönmüş.

Oysa bir zamanlar Sarıalan’la Çobankaya, zengin fakir demeden bütün Bursa’nın yaylasıydı.

Padişaha buz indiren dağa Bursalı hafta sonu çıkmakta zorlanıyor.

Birinci Bölge’nin köklü otelleri yenilenmeyi bekliyor, İkinci Bölge daha yeni. İnternetteki “Konumu çok iyi, bunun dışında iyi denilebilecek bir şey yok” yorumunun ikinci yarısını değiştirebiliriz.

Ocakta telesiyej arızalanınca 51 kişi yaklaşık üç saat havada kaldı.

Kartalkaya’da 78, ardından Uludağ’daki otel yangınında Berkin Usta ile annesi ve babası hayatını kaybetti.

Artık çocuğunu dağa gönderen aile menüden önce yangın belgesini, binanın depreme dayanıklılığını soruyor.

Hakkı da.

Bir vali, Uludağ’ı gezip “Burayı fakirlik korumuş” demiş.

Fakirlik koruduysa, imkânlarımızla korumayı da öğrenebiliriz.

Önce bir sofra kurulur; Emir Sultan’la keşişin sofrası gibi.

O sofraya otelciyi, çevreciyi, madenciyi, dağın suyunu şişeleyip satanı, Alan Başkanlığı’nı ve şehrin bütün şehreminlerini oturtalım.

Herkesin bu dağda bir işi, dolayısıyla bir sorumluluğu var.

İlk iş, mahkeme kararlarını uygulamak.

Sonra Birinci Bölge’nin otellerine uzun vadeli, düşük faizli yenileme kredisi açmak.

Üç aylık sezonla eski bir binayı ayağa kaldırmak kolay değil.

Dağa yeni bir tuğladan önce mevcut yapıya sağlam bir sıva lazım.

Yangın ve deprem belgeleri rezervasyon sayfasında görülsün; telesiyejler ortak bir güvenlik düzeniyle denetlensin.

Ulaşım ve kayak ücretleri önce yerele hizmet anlayışıyla belirlensin.

Geriye kalan ayları kışın bitmesini bekleyerek geçirmeyelim.

Yürüyüş, kamp, gökyüzü gözlemi, manastır rotası...

Karcılar ve Buzcular yollarını işaretleyelim.

Buzcu katırından ilk kayaklara, Evliya’dan Zeki Müren’e uzanan küçük bir dağ müzesi kuralım.

Alplere, Pirenelere bakalım; işe yarayanı öğrenelim.

Bir de Büyük Otel’in otopark olan arsasına bir köknar dikelim.

Altına küçük bir levha:

“Bu köknar 72 kişiye nefes verir.”

1794’te Uludağ’ın karı kirlenmesin diye Bursa kadısına emir gönderilmiş.

Bugün suyu, ormanı, otelleri ve yolları için yazıyoruz.

Dağ bize küsmeden mektubumuz yerine ulaşsın.

Yorum Ekle
Gönderilen yorumların küfür, hakaret ve suç unsuru içermemesi gerektiğini okurlarımıza önemle hatırlatırız!
Yorumlar (0)
Yükleniyor..
logo
En son gelişmelerden anında haberdar olmak için 'İZİN VER' butonuna tıklayınız.