Elektrik Değil, Hayat Çarpıyor

Bir zamanlar “ışık” denince aklımıza aydınlık gelirdi. Bugün ise aynı kelime, birçok hane için ay sonu korkusunun adı haline geldi. Elektriği açmakla karanlığı dağıttığımızı sanırken, aslında her düğmeye dokunduğumuzda biraz daha ağırlaşan bir faturayla yüzleşiyoruz.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından açıklanan son tarife artışıyla birlikte, konut elektrik fiyatlarına yapılan yüzde 25’lik zam, sadece rakamlardan ibaret değil. Bu artış, zaten daralan bütçelerin biraz daha sıkışması, sofralardaki eksilmenin biraz daha artması demek.

Bugün DİSK, KESK, TMMOB ve TTB Bursa bileşenlerinin “Elektrik değil, faturası çarpıyor” diyerek yaptığı açıklamayı yerinde dinledim. Salondaki hava yalnızca bir basın açıklamasının ötesindeydi; bu, giderek ağırlaşan yaşam koşullarına karşı yükselen ortak bir itirazdı.

Açıklamayı okuyan TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası Bursa Şube Başkanı Burak Özgen’in verdiği rakamlar aslında durumun en net özeti:

Dört kişilik bir ailenin asgari elektrik tüketimi için ödediği fatura, birkaç yıl içinde katlanarak artmış durumda. Ama asıl çarpıcı olan, bu artışın kaynağı. Eskiden faturanın büyük kısmını oluşturan enerji bedeli, bugün neredeyse tali bir kalem haline gelmiş. Yerini ise hızla şişen “dağıtım bedeli” almış.

Yani biz aslında elektriğe değil, o elektriğin bize ulaşmasına ödüyoruz.

Ve bu bedel, artık kabul edilebilir sınırların çok ötesinde.

Düşünün…

2021’de bir ailenin ödediği elektrik faturası ile bugün ödediği arasında uçurum var. Ama aynı dönemde enerji maliyetleri bu kadar artmamış. Peki fark nerede? Fark, sistemin içinde. Fark, vatandaşın sırtına yüklenen görünmez kalemlerde.

Bu noktada mesele yalnızca elektrik değil. Elektrik, hayatın her alanına dokunan bir temel ihtiyaç. Elektriğe gelen zam; pazardaki sebzenin fiyatına, ekmeğe, ulaşıma, üretime, yani hayatın tamamına yansıyor. Bugün bir faturada gördüğümüz artış, yarın cebimizden çıkan her kuruşta karşımıza çıkıyor.

Asıl tehlike de burada başlıyor.

Çünkü mesele artık “tasarruf ederek çözebileceğimiz” bir noktayı çoktan geçti. Lambayı daha az yakarak, ütüyü bir gün erteleyerek, çamaşır makinesini gece çalıştırarak bu yük hafiflemiyor. Sistematik bir maliyet artışıyla karşı karşıyayız.

Ve bu durum, özellikle dar gelirli vatandaş için bir tercih değil, bir zorunluluk yaratıyor:

Isınmak mı, aydınlanmak mı?

Fatura mı ödensin, mutfak mı dolsun?

Bu sorular bir ülkede sorulmaya başlandıysa, orada yalnızca ekonomik değil, sosyal bir sorun da vardır.

Bugün geldiğimiz noktada, enerji artık bir kamu hizmeti olmaktan çıkıp adeta ticari bir ürüne dönüşmüş durumda. Oysa elektrik, su gibi, hava gibi temel bir ihtiyaçtır. Bir lüks değil, bir haktır.

Bu yüzden yapılan açıklamada dile getirilen “sosyal tarife” vurgusu oldukça önemli. Enerji politikalarının, piyasaya değil insana göre şekillenmesi gerekiyor. Çünkü piyasa kar eder, ama insan yaşar. Ve yaşamak, her şeyden önce insanca yaşamak demektir.

Bugün elektrik faturası üzerinden konuşuyoruz ama aslında tartıştığımız şey çok daha büyük:

Nasıl bir ülkede yaşamak istiyoruz?

Faturalarını ödeyemediği için karanlıkta kalan insanların olduğu bir ülkede mi,

yoksa temel ihtiyaçların erişilebilir olduğu bir düzende mi?

Her yeni zam, sadece cebimizi değil, umutlarımızı da biraz daha zorluyor. Ama unutulmamalı ki, bu ülkenin insanı zorluklara alışık olsa da, adaletsizliğe razı değildir.

Belki de artık şu soruyu daha yüksek sesle sormanın zamanı gelmiştir:

Elektrik gerçekten mi pahalı, yoksa hayat mı gereğinden fazla zorlaştırılıyor?

Çünkü bugün hissettiğimiz şey çok net:

Bizi çarpan elektrik değil…

Giderek ağırlaşan hayatın ta kendisi.