Feyha Çelenk’ten Rabia Zehra’ya

7 Mayıs Perşembe akşamı, Bursa’nın tiyatro tarihi için önemli bir dönemeç yaşandı.

Nilüfer Kent Tiyatrosu oyuncusu Rabia Zehra Şafak, İlk Bakışta oyunundaki performansı ile Afife Jale Tiyatro Ödüllerinde en başarılı kadın oyuncu ödülünü kazandı.

Bu ödülü kadın oyunuyla kazanmış olmasının anlamını tarif edemem.

Genç oyuncuyu tebrik ederim… Tabii oyuna emeği geçen tüm ekibi... Tiyatronun kurucu kadrosu Zeynep Çelik Küreş, Melisa İclal Yamanarda, Ayşe Gülerman, Hande Ağaoğlu… İki Efendinin Uşağı oyunundan itibaren onların çabası, emeği…

İlk Bakışta oyununu prömiyer akşamı seyretmiş, ertesi gün heyecanla yazmıştım. Tabii Afife Jale Tiyatro Ödülü kazanabileceği, daha önce 1984 oyunuyla en başarılı erkek oyuncu ödülüne aday olan Barış Ayas’ın bu sefer yönetmen ödülüne aday olacağı aklıma bile gelmemişti.

Bu ödülün şehir için önemini şöyle anlatabilirim.

Ahmet Vefik Paşa ve Tomas Fasulyeciyan, Bursa’da tiyatronun temelini attığı zaman Osmanlı Tiyatrosu’nda 10 kadın oyuncu vardı. Hepsi Ermeniydi. İstanbul’dan Bursa’ya gelmişlerdi. Bayzar Fasulyeciyan, Takuhi Hiranuş, Mari Nıvart, Koharik Şirinyan, Virjinyan, Zağakıyan, Viktor, Sofi, Peruz, Amelya Hanımlar.

Sonra toz duman arasında on yıllar geçti.

Bursa, İstanbul’un gölgesinde kalmış bir taşra şehriydi.

Bursa Halkevi Temsil Kolu kuruldu. Çoğunun soyadını dahi bilmediğimiz, tek oyunda rol aldıktan sonra belki ailesi devam etmesine izin vermediği, belki evlendiği, belki başka şehre taşındığı için profesyonel oyuncu olamayan 23 kadın tiyatroya emek verdi.

Adalet Hanım, Bedia Hanım, Cemile Hanım, Fahrünisa Hanım, Gülen Hanım, Hayriye Hanım, Hidayet Hanım, Huriye Hanım, Kıymet Hanım, Lâmia Hanım, Lütfiye Hanım, Muazzez Kutlay, Mahpeyker Hanım, Mürvet Hanım, Müfide Hanım, Nalân Ali Hanım, Pakize Hanım, Saadet Çırpan, Safiye Hanım, Salise Hanım, Saniye Hanım, Sevim Hayatızengin, Zehra Hanım.

Onlar da unutuldu.

Şehrin tiyatro tarihinden gök kuşağı gibi geçen Bursa Oda Tiyatrosu kuruldu. 11 kadın vardı.

Hatice Başara, İfakat Eryılmaz, Ferhan Çeliközü, Binay Çelenk, Aysel Güse, Güzin Evren, Aysel Gürkeskin, Nadide Diker, Fatma Karakaş, Nuray Sertcan, Vildan Sander.

Profesyonel olarak oyunculuğa devam eden sadece Güzin Evren Çorağan oldu.

Sonra Bursa Devlet Tiyatrosu yerleşik kadroya geçti. Ankara Devlet Konservatuarı (Hacettepe Üniversitesi Ankara Devlet Konservatuarı) mezunu olan kadın oyuncular Bursa’ya geldi. Hepsi kadroluydu. Çok ama çok büyük kısmı 5-10 yıl sonra İstanbul, Ankara, İzmir’e tayin oldu.

Bursa Devlet Tiyatrosu’nun kurucu kadrosunda yer alan, Bursa Şehir Tiyatrosu’nun kurucu sanat yönetmeni, emekli olduktan sonra Nilüfer Kent Tiyatrosu’nda Tersine Dünya oyununda rol alan Feyha Çelenk ise Nezihe Meriç’in yazdığı Sular Aydınlanıyordu tek kişilik oyunuyla o dönemin (1985) en önemli tiyatro ödüllerinden olan Ulvi Uraz en iyi kadın oyuncu ödülünü kazanmıştı.

Bursa Devlet Tiyatrosu, Bursa Şehir Tiyatrosu, Nilüfer Kent Tiyatrosu’ndaki birçok oyun, oyuncu, yönetmen, Yeni Tiyatro Ödülleri, Tiyatro Gazetesi Anadolu Tiyatro Ödülleri, Lions Tiyatro Ödülleri, Direklerarası Seyircileri Ödülleri kazandı. Bu ödüllerin tiyatroları, Anadolu’ya ve bulundukları şehre hapsettiğini düşünüyorum. Tiyatronun merkezi İstanbul olduğuna göre bizim oradaki tiyatrolarla yarışmamız gerekiyor.

Nilüfer Kent Tiyatrosu’nun 2016’da Romeo ve Juliet ile başlattığı merkeze gitme, oradaki tiyatrolarla yarışma düşüncesi önce 1984 ile bir noktaya ulaşmış, Afife Jale Tiyatro Ödüllerinde (en başarılı oyun, yönetmen, sahne tasarımı ve hareket tasarımı) ödülleri kazanmıştı. Bu oyun belediye yönetiminin aldığı yanlış karar sonucu kaldırıldı. Umarım İlk Bakışta oyunu aynı akıbeti yaşamaz, uzun yıllar sahnelenir.