Jeoloji Mühendisleri’nden Bursa için kritik uyarı: Sel, taşkın ve heyelan riski artabilir

Jeoloji Mühendisleri Odası Güney Marmara Şube Başkanı Mehmet Yıldız, Bursa başta olmak üzere yağışlı döneme giren bölgelerde sel, taşkın ve heyelan risklerine karşı değerlendirmelerde bulundu.

Dünyanın jeolojik ve meteorolojik olaylarla sürekli şekillendiğine dikkat çeken Yıldız, doğal olayların can ve mal kaybına yol açması durumunda afete dönüştüğünü belirtti. Yıldız, risklerin önceden belirlenmesi, toplumun bilinçlendirilmesi ve bilimsel önlemlerin alınmasıyla afetlerin etkilerinin azaltılabileceğini ifade etti.

Sel ve taşkın aynı şey değil

Sel ile taşkının çoğu zaman aynı anlamda kullanıldığına dikkat çeken Yıldız, iki olay arasındaki farka da işaret etti.

Yıldız’ın açıklamasına göre sel, yalnızca su baskınından ibaret değil. Yamaçlardan derelere ulaşan toprak, kum, çakıl, taş ve kaya parçalarının yüksek su akışıyla taşınması sonucunda çamur ve moloz baskını da meydana gelebiliyor.

Taşkın ise akarsu, yoğun yağış veya farklı nedenlerle oluşan büyük su kütlelerinin geçici olarak toprağı ve yerleşim alanlarını basması şeklinde ortaya çıkıyor. Taşkınların özellikle vadi tabanları ve aşağı havzalarda görülürken, sel olaylarına kıyasla daha düşük miktarda katı materyal içerdiği belirtiliyor.

"Olağan dışı yağışlara karşı hazırlıklı olunmalı"

Küresel iklim değişikliğinin yağış rejimleri üzerindeki etkisine dikkat çeken Yıldız, artan sıcaklık ve buharlaşmanın atmosferdeki su buharı miktarını artırabileceğini, bunun da kısa sürede etkili olan olağan dışı yağışlara zemin hazırlayabileceğini belirtti.

Yıldız, bu tür yağışların yaşandığı dönemlerde sel, taşkın ve heyelan riskinin de artabileceği uyarısında bulundu.

Son dönemde kamuoyunda sıkça dile getirilen kuraklık değerlendirmelerine de değinen Yıldız, mevsimsel döngü nedeniyle kurak dönemin ardından yağışlı sürece girilmesinin beklendiğini belirterek, değişen iklim koşulları nedeniyle özellikle geçiş dönemlerinde dikkatli olunması gerektiğini vurguladı.

"Heyelan ve kaya devrilmesi riski göz ardı edilmemeli"

Jeoloji Mühendisleri Odası olarak çeşitli önerilerde bulunan Yıldız, yağış sırasında ve sonrasında yalnızca sel ve taşkına değil, heyelan ve kaya devrilmesi gibi tehlikelere karşı da gerekli tedbirlerin alınması gerektiğini söyledi.

Yıldız, olağan dışı yağışların görüldüğü dönemlerde tüm olasılıkların değerlendirilerek hızlı şekilde müdahale edilmesi gerektiğini ifade etti.

Dere yataklarındaki yapılaşmaya dikkat çekti

Bölgesel heyelan ve sel haritalarının sağlıklı biçimde tamamlanması gerektiğini belirten Yıldız, bu haritaların yerleşim ve altyapı kararlarında temel alınmasını istedi.

Dere yataklarındaki yapılaşmanın önüne geçilmesi gerektiğini vurgulayan Yıldız, vadiler boyunca sel, taşkın, küçük heyelan ve akma riski taşıyan konut ve alanların belirlenerek gerekli önlemlerin alınması çağrısında bulundu.

Dere yataklarından kontrolsüz şekilde malzeme alınmasının da farklı bölgelerde taşkın riskini artırabileceğini belirten Yıldız, dere yataklarının daraltılmaması gerektiğini ifade etti.

"Kuru dere yatakları da dikkate alınmalı"

Yıldız, dere ıslah çalışmalarının yalnızca aktif su akışı bulunan bölgelerle sınırlı tutulmaması gerektiğini belirterek, kuru dere yataklarının da dikkate alınmasını istedi.

Bölgede gerçekleştirilecek yapılaşmalar için jeolojik ve hidrolojik çalışmaların zorunlu hale getirilmesi gerektiğini söyleyen Yıldız, riskli bölgelerde standartlara uygun meteoroloji istasyonlarının da acilen kurulması gerektiğini kaydetti.

Bursa için ortak çalışma çağrısı

Afet risklerinin azaltılmasında yerel yönetimlerin yanı sıra ilgili kamu kurumları ve akademik meslek kuruluşlarının birlikte hareket etmesi gerektiğini belirten Yıldız, büyükşehir ve ilçe belediyelerinde oluşturulan afet birimlerinin liyakatli kadrolarla önleme ve risk azaltma çalışmalarına ağırlık vermesi gerektiğini ifade etti.

Bursa'nın gelecekteki planlama kararları açısından 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı çalışmalarına da dikkat çeken Yıldız, jeolojik ve jeoteknik özelliklerin planlama çalışmalarında temel veri olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Yıldız ayrıca Valilik, yerel yönetimler, AFAD, DSİ ve ilgili bakanlıkların iş birliğiyle Bursa'da heyelan, taşkın ve su baskını gibi tehlikelere yönelik duyarlılık, tehlike ve risk haritalarının hazırlanması çağrısında bulundu.

Hazırlanacak çalışmaların kamuoyuyla paylaşılmasının önemine değinen Yıldız, vatandaşların farklı afet senaryolarına karşı bilinçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.