Yaz aylarının hafif lezzeti: Domates Bastısı nasıl yapılır?

Yaz mevsiminin gelmesiyle birlikte mutfaklarda ağır, salçalı ve etli yemeklerin yerini daha hafif, zeytinyağlı ve ferahlatıcı lezzetler almaya başladı. İşte tam da bu havalara yakışan, ekşi-tatlı dengesiyle damaklarda unutulmaz bir tat bırakan o meşhur yaz yemeği: Domates Bastısı.

Bugün sofranıza hafiflik katacak bu geleneksel lezzetin izini sürdük; hangi yöreye ait olduğunu, arkasındaki hikayeyi ve en pratik tarifini sizler için derledik.

DOMATES BASTISI HANGİ YÖREYE AİT?

Domates Bastısı, temel olarak Ege ve Akdeniz mutfağının (özellikle İzmir, Aydın ve Muğla çevresi) zeytinyağlı kültürüne ait bir yemektir. Ancak Osmanlı saray mutfağında da "domates kalvesi" ya da "domates bastısı" adıyla, yaz aylarında padişah sofralarını serinletmek için yapıldığı bilinmektedir. Tarla domateslerinin en etli, en sulu ve lezzetli olduğu bu dönemde, zeytinyağının hafifliğiyle birleşen bu yemek tam bir bölgesel yaz klasiğidir.

DOMATES BASTISI'NIN HİKAYESİ NEDİR?

Eski dönemlerde, bugünkü gibi derin dondurucular veya her mevsim her sebzeyi bulma imkanı yoktu. Yazın tarlada domatesler bollaşıp iyice kızardığında, köylü kadınlar hem bu bereketi değerlendirmek hem de tarladaki ağır işlerden sonra mideyi yormayacak bir yemek hazırlamak isterlerdi.

Yemeğe "bastı" denmesinin sebebi ise pişirme tekniğinden gelir. Domatesler, soğan ve sarımsakla birlikte kendi suyunda, tencerenin kapağı sıkıca kapatılıp (üzerine adeta basılarak) kısık ateşte demlendirilir. Hikayesi, Anadolu insanının elindeki malzemeyi en yalın ama en lezzetli şekilde değerlendirme arzusuna ve yaz sıcağıyla baş etme pratikliğine dayanır.

TAM ÖLÇÜLÜ PİRİNÇLİ DOMATES BASTISI TARİFİ

Malzemeler:

*5-6 adet iri, etli ve olgun tarla domatesi (Kabukları soyulmuş, küp doğranmış)

*2 adet orta boy kuru soğan (Piyazlık doğranmış)

*4-5 diş sarımsak (İnce kıyılmış)

*3-4 adet yeşil biber (Yemeklik doğranmış)

*2 yemek kaşığı yıkanmış pirinç

*1 kahve fincanı zeytinyağı

*1 tatlı kaşığı toz şeker (Domatesin asidini dengelemek için)

*1 çay kaşığı tuz

*Yarım çay bardağı sıcak su (Pirinçlerin rahat şişmesi için, domates çok suluysa eklemeyebilirsiniz)

Üzeri için: Yarım demet taze fesleğen veya ince kıyılmış maydanoz

Hazırlanışı:

Tabanı Hazırlayın: Geniş bir tencereye zeytinyağını alın. Piyazlık doğranmış soğanları ve sarımsakları ekleyip pembeleşene kadar soteleyin. Ardından yeşil biberleri ilave edip 1-2 dakika daha kavurun.

Domatesleri Ekleyin: Kabukları soyulup doğranmış domatesleri tencereye ekleyin. Üzerine tuz ve toz şekeri serpiştirip domatesler hafifçe suyunu salana kadar kapağı kapalı şekilde 5 dakika pişmeye bırakın.

Pirinçleri İlave Edin: Domatesler sulanınca, yıkanmış pirinçleri yemeğin her yerine eşit gelecek şekilde serpiştirin. Eğer domateslerin suyu az ise pirinçlerin diri kalmaması için yarım çay bardağı sıcak su ekleyin.

Kısık Ateşte "Bastırın": Tencerenin kapağını sıkıca kapatın. Ocağın altını en kısık konuma getirerek, pirinçler yumuşayıp domatesin tüm suyunu çekene kadar yaklaşık 15-20 dakika pişmeye bırakın.

Dinlendirme ve Servis: Pirinçler pişince ocağın altını kapatın. Yemeğin üzerine ince kıyılmış taze fesleğen veya maydanoz gezdirip kapağın altına bir havlu kağıt koyarak demlendirin.

Söz Bursa Püf Noktası: Pirinçli domates bastısı, pirincin nişastasıyla hafif kıvamlı ve enfes bir hal alır. Oda sıcaklığına geldikten sonra, yanında buz gibi bir kase yoğurtla servis edildiğinde tam bir yaz ziyafetine dönüşür.

Afiyet olsun!